Aktualności

Premiera „Promethidiona” Cypriana Kamila Norwida okazała się wydarzeniem nie tylko artystycznym, lecz także – co dziś rzadkie – intelektualnym w najczystszym sensie tego słowa. Spektakl przygotowany przez Dariusz Kowalski na scenie Stygmat Teatru Klasyki Polskiej przywraca wiarę w teatr Słowa – teatr wymagający, a zarazem głęboko poruszający.

Norwidowski „Promethidion”, dialog filozoficzny utkany z refleksji nad pięknem, dobrem i prawdą, uchodzi za tekst niemal „niemożliwy” do wystawienia na scenie. Dariusz Kowalski dokonał rzeczy rzadkiej: przełożył trudny, gęsty traktat poetycki na język sceny, nie upraszczając go, lecz czyniąc przystępnym i żywym. To teatr wysokiej próby – taki, na jaki widzowie, sądząc po reakcji premierowej publiczności, czekali.

A reakcja ta była jednoznaczna: potrójne brawa na stojąco, powtarzane z rosnącą intensywnością, stanowiły nie tylko wyraz uznania, lecz także wdzięczności. Widzowie zostali zaproszeni do świata myśli Norwida – świata wymagającego skupienia, ale odpłacającego się duchowym wzbogaceniem.
Centralną osią spektaklu pozostaje słowo – i tu objawia się mistrzostwo Dariusza Kowalskiego, który od lat zgłębia i interpretuje Norwidowską frazę. Jego sposób podania tekstu, precyzyjny, a zarazem nasycony emocją, stanowi wzór aktorskiej dyscypliny i wrażliwości. Towarzysząca mu obsada – Jarosław Gajewski, Justyna Fabisiak i Maciej Wyczański – tworzy zespół harmonijny, uważny, zdolny unieść ciężar myśli Wieszcza, nie tracąc przy tym jej subtelności.

Na szczególne podkreślenie zasługuje warstwa muzyczna spektaklu. Kompozycje autorstwa Tomasza Łuca, wykonywane na żywo przez Małgorzatę Komorowską oraz Agnieszkę Szwajgier, wprowadzają za każdym razem widza w przestrzeń kontemplacji. Dźwięk harfy – rzadko spotykany na scenie teatralnej – nadaje całości wymiar niemal metafizyczny, współbrzmiąc z refleksją nad sztuką jako drogą ku transcendencji. Ascetyczna, a zarazem znacząca scenografia Barbary Wesołowskiej oraz subtelnie operujące światłem rozwiązania Jędrzeja Skajstra dopełniają wizji inscenizacyjnej, nie dominując nad słowem, lecz wydobywając jego sensy.

Wieczór premierowy miał także wymiar uroczysty. Dyrektor teatru, Jarosław Gajewski, występujący w spektaklu również jako aktor, podziękował wszystkim twórcom, w tym autorowi plakatu – Wojciechowi Korkuciowi.

Wśród obecnych gości znalazł się także prof. Wiesław Rzońca, jeden z najwybitniejszych znawców Norwida, wykładowca Uniwersytetu Warszawskiego i autor jednego z tekstów zamieszczonych w programie spektaklu, który nie krył swojego zadowolenia z inscenizacji. Sam program stanowi zresztą istotne dopełnienie przedstawienia – obok Norwida odnajdujemy w nim list Jan Paweł II do artystów oraz poezję Zbigniewa Herberta. Ta symboliczna triada prowadzi widza ku refleksji szczególnie aktualnej w czasie Wielkiego Tygodnia – refleksji nad odpowiedzialnością twórcy, nad etycznym wymiarem sztuki, nad jej zakorzenieniem w tym, co trwałe.

„Promethidion” w Teatrze Klasyki Polskiej nie jest jedynie spektaklem – jest wydarzeniem duchowym. Dowodem na to, że teatr ambitny, wymagający i wierny wielkiej literaturze nie tylko jest możliwy, ale i potrzebny. I że – wbrew pozorom – znajduje swoją publiczność.

Tematem szóstego odcinka jest SZTUKA RECENZJI TEATRALNEJ. Teatr jest sztuką, która szybko przemija, dlatego tak ważne jest, jak o niej piszemy. Recenzja teatralna nie utrwala zdarzenia, jakim jest spektakl, ale potrafi uchwycić coś równie istotnego: wrażenia i myśli krytyka, który jest przecież najlepszym z widzów. Czy recenzent może sprawić, że spektakl zrobi wrażenie nawet na tych, którzy go nie widzieli? Czy opis spektaklu powinien być dobrą literaturą? O sztuce recenzji teatralnej z Jarosławem Zalesìńskim, poetą i krytykiem, rozmawia Jacek Kopciński.
Rozmowę poprzedza felieton gospodarza programu.

Jarosław Zalesiński poeta, autor takich tomów poetyckich jak Wiersze i zdania (1994), Wiersze i ślady (1997), Wiersze i okolice (2004), Wiersze poprzednie i ostatnie (2009), Wiersze ponowne (2012), Wiersze wersetów (2021); krytyk teatralny, stały recenzent miesięcznika „Teatr” (2007-2024); dziennikarz tygodnika „Młoda Polska” (1990-1991), „Tygodnika Gdańskiego” (1991-1992), gdańskiego Radia Plus (1992-1998), „Dziennika Bałtyckiego” (od 1998); współzałożyciel Gdańskiego Liceum Autonomicznego, pierwszej w Gdańsku niepublicznej szkoły ponadpodstawowej; od 2019 roku dyrektor Wojewódzkiej i Miejskiej Biblioteki Publicznej w Gdańsku.

Jacek Kopciński, literaturoznawca i krytyk teatralny. Autor książek poświęconych teatralnej twórczości Mirona Białoszewskiego i Zbigniewa Herberta oraz dramaturgii autorów współczesnych: Zyty Rudzkiej, Małgorzaty Sikorskiej-Miszczuk, Artura Pałygi, Wojciecha Tomczyka, Tomasza Mana, Mariusza Bielińskiego, Jarosława Jakubowskiego. Autor antologii dramatu polskiego “Trans/formacja”, twórca serii “Dramat Polski. Reaktywacja” W latach 2006-2024 redaktor naczelny miesięcznika “Teatr”. Ostatnio wydał zbiór felietonów teatralnych “Widok z Koziej” (PIW).

Sobotnia, uroczysta premiera „Porwania Europy” J.M.Rymkiewicza w reżyserii Jarosława Gajewskiego już za nami. Sztuka napisana w latach 70. przez Jarosława Marka Rymkiewicza okazała się zaskakująco aktualna i dała artystom przestrzeń do niezwykle współczesnych, wyrazistych interpretacji. Każda z ról była prawdziwym aktorskim majstersztykiem – pełnym temperamentu, precyzji i scenicznej odwagi. Kreacje zachwycały skalą środków, energią i doskonałym warsztatem, a cały zespół imponował najwyższym poziomem artystycznym.

Podczas premierowego pokazu gościliśmy rodzinę Poety; obecny był m.in. syn autora, prof. Wawrzyniec Rymkiewicz, który po spektaklu podziękował reżyserowi oraz twórcom za poruszającą realizację. Chwalono także kompozycje i walce skomponowane specjalnie na potrzeby spektaklu przez Antoniego Wojnara, które subtelnie, a zarazem wyraziście budowały rytm przedstawienia.

Spektakl przygotowany przez Teatr Klasyki Polskiej porwał publiczność – sala reagowała spontanicznie, żywiołowo, z wyraźnym napięciem i emocjonalnym zaangażowaniem. Śmiech wybuchał gwałtownie, a w chwilach skupienia zapadała przejmująca cisza. Po finale długo jeszcze trwały rozmowy i popremierowe dyskusje w gościnnych progach Sceny Stygmat.

Widzowie nie kryli entuzjazmu. W mediach społecznościowych pisali: „W końcu jest Teatr przez duże T”, podkreślali rozmach widowiska i ogrom pracy zespołu, deklarowali, że chętnie obejrzeliby spektakl ponownie, zwracali również uwagę na aktualność przedstawienia i jego siłę skłaniającą do refleksji.

18 lutego 2026 roku o godz. 19:00 na kanale YouTube Teatru Klasyki Polskiej odbędzie się premiera projektu muzycznego „Echoformy”. Wydarzenie zostanie udostępnione w formie pełnego albumu z teledyskami oraz playlisty 7 utworów z teledyskami.

„Echoformy” to cykl jazzowych kompozycji instrumentalnych i wokalno-instrumentalnych opartych na tekstach Adama Mickiewicza. Projekt łączy klasyczną literaturę z językiem współczesnej improwizacji, tworząc kameralną, a zarazem wyrazistą formę muzyczną. To nie ilustracja poezji, lecz jej muzyczne odczytanie – próba sprawdzenia, jak romantyczny tekst brzmi dziś.

Punktem wyjścia stały się fragmenty „Ksiąg narodu polskiego i pielgrzymstwa polskiego”. Adaptacji do formy wokalnej dokonała Beata Mencel. Jej celem było zachowanie sensu, stylu i charakterystycznego rytmu Mickiewicza, przy jednoczesnym dostosowaniu tekstu do wymogów muzyki. Forma wokalna wymaga skrótu i precyzji – tekst musi podążać za frazą, rytmem i akcentem – dlatego w niektórych miejscach konieczne były selekcje i drobne przekształcenia. Dzięki temu słowo naturalnie funkcjonuje w śpiewie, nie tracąc swojego znaczenia.

Cykl składa się z ośmiu części: Introdukcja, Historia, Pielgrzymi, Sztorm, Dziedzictwo, Poszukiwanie, Nadzieja i Urząd. Układają się one w spójną, muzyczną narrację inspirowaną tematami wspólnoty, doświadczenia historycznego i odpowiedzialności.

Autorem muzyki jest Joachim Mencel – pianista, kompozytor i wirtuoz liry korbowej, od lat łączący tradycję z nowoczesnym językiem jazzu. W projekcie udział biorą: Barbara Pospieszalska (śpiew), Robert Majewski (trąbka), Maciej Sikała (saksofon), Jacek Namysłowski (puzon), Michał Barański (kontrabas) i Łukasz Żyta (perkusja). Reżyserem dźwięku jest Mateusz Banasiuk, producentem Arkadiusz Lech.

Projekt powstał we współpracy z Teatrem Klasyki Polskiej i ma charakter długofalowy. Będzie funkcjonował jako samodzielne wydawnictwo muzyczne.

W ostatnich 24 miesiącach Teatr Klasyki Polskiej zrealizował 193 spektakle dla ponad 46 000 widzów w całej Polsce, w tym w mniejszych ośrodkach bez stałego dostępu do repertuaru klasycznego. „Echoformy” to kolejny etap poszerzania działalności teatru – tym razem o pełnowymiarową produkcję muzyczną dostępną również online.

_____________________________
Zrealizowano przez Teatr Klasyki Polskiej w ramach projektu „Echoformy” ze środków Krajowego Planu Odbudowy, inwestycja A2.5.1: Program wspierania działalności podmiotów sektora kultury i przemysłów kreatywnych na rzecz stymulowania ich rozwoju. Sfinansowano przez Unię Europejską Next Generation EU.

„Porwanie Europy” Jarosława Marka Rymkiewicza to najnowsza premiera Teatru Klasyki Polskiej. Akcja utworu rozgrywa się w nieprawdopodobnie szybkim tempie. Zdumiewa, trzyma w stałym napięciu i wprawia w zdumienie. Bohaterowie biegną za fabułą na złamanie karku po kwadraturze błędnego koła. Bawią do łez. Utwór Rymkiewicza jest farsą na sterydach, turbo- i nadfarsą. Samą, najczystszą esencją tego gatunku. Autor z nieodpartym wdziękiem, godną podziwu pewnością ruchów i niezwykłą werwą tańczy w „Porwaniu Europy” z podkasaną muzą morderczego walca. Wspólnie, obok tradycyjnych figur, wycinają w nim hołubce, wykonują przysiady, cepy, przeciągańce. Swymi popisami zawstydzają nawet najbardziej szalonego choreografa w najostrzejszej fazie obłędu. Nie o beztroski pląs jednak wyłącznie tutaj chodzi. Z tego wirującego gąszczu ciał, ale także – i przede wszystkim! – słów oraz idei, powyginanych w rozmaitych pozycjach, wyłania się obraz tyleż śmieszny, co straszny. Momentami wręcz przerażający. Oto tytułowa Europa staje przed nami obnażona, odarta – dosłownie! – ze swojego kostiumu. Szyły go dla niej wieki. Każda epoka dodawała swój krój, niepodrabialny sznyt. Nowoczesność widzi w tych misternych ściegach, unikalnych draperiach, pięknych fasonach jedynie fatałaszki. Służą jej one do aranżowania niezobowiązujących przebieranek, które prowadzą donikąd, do pustki, do bezsensu. Do klęski. Cóż z tego, że odbywającej się w farsowej tonacji.

Dramat jednego z najwybitniejszych polskich poetów współczesnych stanowi wyjątkowo ciekawy materiał dla aktorów. Natchnieni nieposkromioną wyobraźnią sceniczną i inwencją językową Rymkiewicza mogą stworzyć wybitne kreacje. Zespół Teatru Klasyki Polskiej czyni zadość temu zadaniu. Małgorzata Mikołajczak, Lidia Sadowa, Marta Dylewska, Maciej Wyczański, Leszek Zduń, Robert Latusek i Filip Orliński, precyzyjnie prowadzeni przez reżysera Jarosława Gajewskiego, wcielają się w swoje postacie z niespotykaną energią, pasją, najczulszą wrażliwością. Ożywiając bohaterów, rozpętują najtęższe potęgi żywiołu teatralności, by porwać ze sobą widzów i ich urzec.

Nieposkromiony humor, śmiała, niekiedy anarchistyczna gra z tradycją, konwencją o głębsze znaczenie w obliczu nadciągającej katastrofy, a do tego szczera wiara w niezmożoną siłę teatru – „Porwanie Europy” Jarosława Marka Rymkiewicza Teatru Klasyki Polskiej.

Tematem czwartego odcinka jest reżyserska interpretacja dramatu. Czym jest dramat w rękach reżysera: partyturą przyszłego koncertu, protokołem z przesłuchania świadków zdarzenia, a może programem komputerowym, który na scenie zamienia się w grę? Na czym polega wyjątkowe podejście do literatury twórców teatralnych? Dlaczego w epoce teatru postdramatycznego nadal chętnie sięgają po dramaturgię autorów dawnych i współczesnych? Na to i wiele innych pytań odpowiada ANNA AUGUSTYNOWICZ w rozmowie z gospodarzem programu.

Rozmowę poprzedza felieton Jacka Kopcińskiego „Dramat w rękach reżysera”.

ANNA AUGUSTYNOWICZ, reżyserka teatralna, wieloletnia dyrektor artystyczna Teatru Współczesnego w Szczecinie. Absolwentka teatrologii na Uniwersytecie Jagiellońskim oraz Wydziału Reżyserii w krakowskiej PWST. Debiutowała w 1989 roku, wystawiając Życie wewnętrzne Marka Koterskiego. Reżyserowała na ważnych scenach w Krakowie, Warszawie i Gdańsku. W swojej twórczości teatralnej sięga zarówno po dramat współczesny, jak i repertuar klasyczny, w szczególności sztuki Stanisława Wyspiańskiego i Witolda Gombrowicza. Scena stanowi dla niej laboratorium dramatu międzyludzkiego, którego kształt opisał Józef Tischner. Tworzy teatr autorski, o bardzo oryginalnej estetyce opartej na minimalizmie środków scenicznych, formalnym aktorstwie, bliskim kontakcie z publicznością.

𝐉𝐀𝐂𝐄𝐊 𝐊𝐎𝐏𝐂𝐈Ń𝐒𝐊𝐈, literaturoznawca i krytyk teatralny. Autor książek poświęconych teatralnej twórczości Mirona Białoszewskiego i Zbigniewa Herberta oraz dramaturgii autorów współczesnych: Zyty Rudzkiej, Małgorzaty Sikorskiej-Miszczuk, Artura Pałygi, Wojciecha Tomczyka, Tomasza Mana, Mariusza Bielińskiego, Jarosława Jakubowskiego. Autor antologii dramatu polskiego “Trans/formacja”, twórca serii “Dramat Polski. Reaktywacja” W latach 2006-2024 redaktor naczelny miesięcznika “Teatr”. Ostatnio wydał zbiór felietonów teatralnych “Widok z Koziej” (PIW).