Aktualności

Teatr Klasyki Polskiej został uhonorowany 79. Nagrodą im. Włodzimierza Pietrzaka, przyznawaną przez Katolickie Stowarzyszenie „Civitas Christiana”. To jedno z najstarszych i najbardziej prestiżowych wyróżnień przyznawanych przez organizację pozarządową w Polsce, wręczane nieprzerwanie od 1948 roku za wybitne osiągnięcia w działalności kulturalnej, społecznej, edukacyjnej i formacyjnej oraz za świadectwo wierności wartościom chrześcijańskim i patriotycznym.

Kapituła Nagrody uhonorowała Teatr Klasyki Polskiej „za budowanie poprzez sztukę sceniczną pomostu między dziedzictwem kulturowym a współczesnością, wkład w pielęgnowanie wrażliwości artystycznej widzów oraz odwagę w kształtowaniu wspólnoty opartej o kanon kultury polskiej”.
Patron Nagrody, Włodzimierz Pietrzak (1913–1944), był prawnikiem, pisarzem, krytykiem literackim, publicystą i teoretykiem kultury, a także żołnierzem Powstania Warszawskiego, w którym poległ. Jego działalność łączyła zaangażowanie na rzecz kultury z odpowiedzialnością za życie społeczne i narodowe.

Laudację na cześć Teatru Klasyki Polskiej wygłosił Wojciech Tomczyk – jeden z najwybitniejszych współczesnych polskich dramaturgów i scenarzystów, autor cenionych sztuk teatralnych oraz scenariuszy filmowych i telewizyjnych. W swoim wystąpieniu wskazał Teatr Klasyki Polskiej jako spadkobiercę idei Reduty Juliusza Osterwy – teatru służącego kulturze, literaturze i społeczeństwu. Podkreślił znaczenie misji docierania z przedstawieniami do miejsc, w których dostęp do teatru pozostaje ograniczony, oraz rolę klasycznej literatury w budowaniu wspólnoty i ochronie dziedzictwa narodowego.
O przyznaniu wyróżnienia zdecydowała Kapituła 79. Nagrody Katolickiego Stowarzyszenia „Civitas Christiana” im. Włodzimierza Pietrzaka, obradująca pod przewodnictwem bp. prof. Michała Janochy, przewodniczącego Rady Konferencji Episkopatu Polski ds. Kultury i Ochrony Dziedzictwa Kulturowego. W skład Kapituły wchodzą przedstawiciele świata nauki, kultury i Kościoła, którzy honorują osoby oraz instytucje szczególnie zasłużone dla kultury, dziedzictwa narodowego i życia społecznego inspirowanego wartościami chrześcijańskimi.

Dziękujemy Kapitule Nagrody za to wyjątkowe wyróżnienie. Traktujemy je jako potwierdzenie, że misja upowszechniania polskiej klasyki teatralnej, pielęgnowania narodowego dziedzictwa oraz docierania z teatrem do widzów w całym kraju ma głęboki sens i znajduje swoje ważne miejsce we współczesnym życiu kulturalnym.

Treść laudacji:

SZANOWNI PAŃSTWO!
 

Moim zdaniem, nie sposób jest mówić o Teatrze Klasyki Polskiej, nie wspominając postaci Juliana Andrzeja Maluszka.

Julian Andrzej Maluszek urodził się w Krakowie, sto czterdzieści jeden lat temu, w czerwcu roku 1885. Osierocony, nie ukończył gimnazjum i wstąpił do teatru. Pseudonim artystyczny – Juliusz Osterwa – podsunął mu przyjaciel młodości – Leon Schiller. Obaj panowie mieli wywrzeć ogromny wpływ na kształt polskiego teatru XX wieku. Właściwie ci dwaj artyści, z niewielką pomocą swoich przyjaciół, mieli ukształtować teatr wolnej Ojczyzny. Jak pamiętamy, Leon Schiller miał też pewien wpływ na teatr Polski niewolnej. Ale dziś nie o tym będzie mowa.

Dziś naszą uwagę zajmuje Juliusz Osterwa. Interesuje nas on jako twórca Instytutu Reduty. A Instytut Reduty to był ten zespół teatralny, który zmienił pozycję społeczną teatru w Polsce.

W tej chwili pozwolę sobie postawić śmiałą, a co najmniej nieoczywistą tezę, że Teatr Klasyki Polskiej jest kontynuatorem pracy Reduty.

Wymienię oczywiste podobieństwa. Po pierwsze, Teatr Klasyki, podobnie jak Reduta, jest teatrem miłośników literatury polskiej. Po drugie, jest teatrem szanującym tekst dramatyczny i jego autora. (Przed wojną było to zresztą powszechnym zwyczajem teatrów. Trudno uwierzyć, ale w II Rzeczpospolitej nie poprawiano tekstów Szekspirowi, Mickiewiczowi czy Fredrze. Nie nicowano, proszę sobie wyobrazić, tekstów Słowackiego, Żeromskiego. Trudno uwierzyć, nie poprawiano nawet „Nie-Boskiej Komedii” Zygmunta Krasińskiego).

Szacunek dla autora tekstu Teatr Klasyki Polskiej łączy z szacunkiem dla widza. Po pierwsze, tekst sztuki jest w Teatrze Klasyki słyszalny i zrozumiały. Nie mówię tutaj o takich oczywistościach, jak to, że ze sceny nie słychać przekleństw, których nadużywanie jest w teatrze dowodem bezradności i braku inteligencji po prostu.

Nie to jest najważniejsze. Najważniejszym wyrazem szacunku dla widza jest to, że podobnie jak Reduta, Teatr Klasyki Polskiej odwiedza widzów u nich, niemalże w ich domach. Jeździ z przedstawieniami tam, gdzie inni nie jeżdżą. Daje mieszkańcom prowincji możliwość bezpośredniego spotkania ze sztuką. Daje szansę na przeżycie teatralne ludziom, którzy nigdy tej szansy nie mieli.

Jak ważne może być przeżycie teatralne dla tej widowni, wie każdy, komu zdarzyło się porozmawiać z widzem, który do teatru trafił pierwszy raz w wieku dojrzałym. Niesamowite bywają te rozmowy. Daję słowo.

W ten sposób, idąc szlakiem Reduty, Teatr Klasyki Polskiej realizuje misję służebną wobec ludzi, społeczeństwa, narodu. Okazuje się być jednym z nielicznych dziś, jak sądzę, podmiotów, który w świecie teatru realizuje misję polskiej inteligencji. Na wszelki wypadek przypomnę – powołaniem elity nie jest lans. To może zaskakujące, ale człowiek nie otrzymuje talentu po to, żeby się nim nasładzać czy zachwycać się własnym geniuszem. Talentem trzeba się dzielić. Tak mówią i tego się trzymajmy. Powtórzę jeszcze raz – misją elity nie nie jest nabijanie sobie trzosa i odbieranie, choćby i należnych, pokłonów. Misją elity jest, niestety, służba.

Teatr Klasyki Polskiej przypomina nam wszystkim tę niewygodną prawdę.

Zatrzymam się na chwilę przy definicji „przeżycia teatralnego”. Otóż przeżyciem teatralnym nazywam chwilową, dramatyczną bądź zabawną pauzę w naszej egzystencji. Przez kilka godzin jesteśmy kimś innym – księciem, żebrakiem, starą kobietą. Przeżywamy cudzy dramat i on nas na pewien czas wciąga. Bezpiecznie możemy przejść nawet przez tragiczne wypadki. To doskonały sposób na uświadomienie sobie, że nie jesteśmy sami na naszej planecie, że inni ludzie też istnieją. Takie przeżycie uświadamia nam też nasze ograniczenia. W ostatecznym rachunku może nas nawet otworzyć na kulturę wysoką. Co z kolei ratuje nas przed alienacją i pogrążeniem się w otmętach świata wirtualnego.

I właśnie takie przeżycia oferuje swoim widzom Teatr Klasyki Polskiej. Chroni przed alienacją, osadza i formuje.

Takie są dokonania Teatru Klasyki. Całkiem nieźle, jak na kilka lat działalności. Pora wspomnieć o oczekujących Klasyków wyzwaniach i czekającym, być może, na nich miejscu w historii. Oczywiście nie wiemy na ten temat nic. Przynajmniej nic pewnego. Dlatego wrócę raz jeszcze do ich znakomitego protoplasty. Juliusz Osterwa, jak wielu przed nim i zapewne wielu po nim, nigdy się nie dowiedział, jakie zajmie miejsce w historii powszechnej. W każdym razie nie poznał wszystkich owoców swej pracy.

Pozwolę sobie, w tym miejscu, na osobisty wtręt. Jako absolwent Wydziału Wiedzy o Teatrze warszawskiej Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej zostałem wychowany w przekonaniu, że jednym z ostatnich publicznych działań Osterwy była ministrantura. Według naszego nauczyciela, biografa założyciela Reduty – Józefa Szczublewskiego – Osterwa kilka miesięcy przed śmiercią miał służyć do mszy. Mszę prymicyjną, w Krypcie św. Leonarda, odprawiał młody ksiądz z Wadowic.

Późniejsze badania krakowskiego profesora Tadeusza Kornasia każą nam relację Szczublewskiego traktować jako legendę. Schorowany aktor miał na mszę nie dotrzeć. Wysłał list do księdza, co odnotował w swoim dzienniku.

Wszelako wiemy na pewno, że w czasie okupacji Juliusz Osterwa uczył młodego księdza aktorstwa. Karol Wojtyła znajdował się w kręgu jego, także duchowego, oddziaływania. Pozwolę sobie przypomnieć, że kilkadziesiąt lat później wyprowadził nas z domu niewoli.

Takie mogą być konsekwencje uprawiania sztuki teatru.

Szanowni Państwo! Drodzy Przyjaciele.

Za znane i nieznane owoce waszej pracy bardzo Wam dziękuję.

Wojciech Tomczyk