Listy z podróży do Ameryki

O spektaklu

Performatywne czytanie „Listów z podróży do Ameryki” Henryka Sienkiewicza zabiera widzów w 180 rocznicę urodziny pisarza, między innymi, do Nowego Jorku połowy lat siedemdziesiątych dziewiętnastego wieku – miasta w niczym nieprzypominającego dzisiejszej metropolii. Razem z noblistą przeżywamy grozę pobytu w umarłym lesie na pustyni Mojave, dowiadujemy się, jak istotną rolę w nauce języka hiszpańskiego odgrywają kalifornijskie señority, poznajemy historię bohaterskiej Jenny, wychodzimy nocą na pokład transatlantyku i pozwalamy porazić się mistyczną mocą otaczającej nas ciemności i ogromu oceanu.

 

Sienkiewicz pisze ze swadą i z wielką wrażliwością. Nie umykają mu zabawne i tragiczne aspekty opisywanych zdarzeń. Z literackim mistrzostwem kreuje świat biurokratycznej groteski, społecznej niesprawiedliwości, bezlitosnego podboju. Jego porównania demokracji amerykańskiej do europejskiej nasuwają skojarzenia z analizami Alexisa de Tocqueville’a, partie poświęcone sytuacji Indian przywodzą na myśl, na przykład, „Ostatniego Mohikanina” Jamesa Fenimore’a Coopera, z kolei scenie wydawania wizy w konsulacie amerykańskim w Warszawie niewiele brakuje do tego, aby pomylić ją z sekwencją z którejś ze sztuk Sławomira Mrożka.

 

Jest co czytać w „Listach z podróży do Ameryki”, jest się w nich z czego pośmiać, czym się wzruszyć, co przemyśleć. Wydane po raz pierwszy w roku 1880, wcześniej publikowane w formie felietonów w „Gazecie Polskiej” w latach 1876-1878, są dzisiaj wspaniałym, wielobarwnym portretem epoki, w którym ku własnemu zaskoczeniu, możemy rozpoznać rysy także naszego świata.

 

Po wydarzeniu zapraszamy na debatę: „Szersze na świat spoglądanie”.

 

Sympozjon towarzyszący czytaniu „Listów z podróży do Ameryki” Henryk Sienkiewicz stanowi zaproszenie do refleksji nad jednym z najważniejszych świadectw polskiego spotkania z nowoczesnością. Zapiski z podróży po Stanach Zjednoczonych ukazują nie tylko obraz „Nowego Świata”, lecz także przemianę spojrzenia pisarza – otwarcie na nowe formy życia społecznego, kulturowego i cywilizacyjnego.

 

W centrum debaty znajdzie się idea „szerszego na świat spoglądania” – jako efektu konfrontacji europejskiej wrażliwości z dynamiką amerykańskiej rzeczywistości XIX wieku.

 

W rozmowie udział wezmą wybitni badacze literatury. Andrzej Waśko – historyk literatury i znawca polskiego romantyzmu oraz tradycji XIX wieku, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego i autor licznych prac poświęconych związkom literatury z historią idei – zaproponuje odczytanie Sienkiewicza w szerokim kontekście kultury polskiej i jej dialogu z nowoczesnością. Z kolei Urszula Kowalczuk z Uniwersytetu Warszawskiego i Społecznej Rady Naukowej Teatr Klasyki Polskiej, wniesie perspektywę badań nad literaturą i jej społecznym oddziaływaniem oraz rolą klasyki w dzisiejszym obiegu kultur.

 

Debatę poprowadzi dr Antoni Winch z Teatr Klasyki Polskiej.